{"id":232,"date":"2018-07-04T11:01:16","date_gmt":"2018-07-04T11:01:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/?page_id=232"},"modified":"2026-04-07T11:34:50","modified_gmt":"2026-04-07T11:34:50","slug":"o-galicji","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/?page_id=232","title":{"rendered":"Galicja"},"content":{"rendered":"

W roku 1795, w wyniku rozbioru dokonanego przez Rosj\u0119, Prusy i Imperium Habsburg\u00f3w, Polska na ponad 100 lat znikn\u0119\u0142a z mapy Europy. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru unicestwionej Rzeczypospolitej znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem cesarza Austrii jako nowa prowincja zwana Galicj\u0105<\/em>. Jej granice niemal\u017ce dok\u0142adnie pokrywa\u0142y si\u0119 z dzisiejszymi  wojew\u00f3dztwami ma\u0142opolskim i podkarpackim.<\/p>\n

Obecnie poj\u0119cia Galicja<\/em> u\u017cywa si\u0119 bardziej w kontek\u015bcie kulturowo-historycznym ni\u017c geograficznym. Warto przy tym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewn\u0105 osobliwo\u015b\u0107. Ot\u00f3\u017c zar\u00f3wno sama Galicja <\/em> jak i wszystko to, co rozumie si\u0119 jako galicyjsko\u015b\u0107<\/em> budz\u0105 u Ma\u0142opolan skojarzenia pozytywne, pomimo \u017ce wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z bolesnymi do\u015bwiadczeniami narodu polskiego. Wynika to prawdopodobnie z faktu, \u017ce w zaborze austriackim ludziom \u017cy\u0142o si\u0119 nieco lepiej ni\u017c w pozosta\u0142ych, a region w owym czasie nadrabia\u0142 zap\u00f3\u017anienia cywilizacyjne (kolej, wodoci\u0105gi, drogi).<\/p>\n

Dzi\u015b prawie ju\u017c nie ma ludzi urodzonych tutaj przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 r. i pami\u0119taj\u0105cych czasy Habsburg\u00f3w. W \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odych Polak\u00f3w wiedza o pochodzeniu tak popularnej kiedy\u015b nazwy jak Galicja<\/em> jest niewielka.<\/p>\n

Muzeum Ziemi S\u0105deckiej zrekonstruowa\u0142o galicyjsk\u0105 ma\u0142omiasteczkow\u0105 zabudow\u0119 z prze\u0142omu XIX i XX wieku.<\/h4>\n

Pomys\u0142odawcy pragn\u0119li podarowa\u0107 przysz\u0142ym pokoleniom odzyskan\u0105 pami\u0119\u0107 oraz wskrzesi\u0107  atmosfer\u0119 i realia \u017cycia w cz\u0119\u015bci kraju, kt\u00f3rego de facto<\/em> nie by\u0142o.<\/p>\n[read more=”Czytaj wi\u0119cej” less=”Czytaj mniej”]\n

Rozbiory, czyli stopniowa, polityczna aneksja ca\u0142ego obszaru I Rzeczypospolitej, jakiej dokona\u0142y Austria, Prusy i Rosja w latach 1772, 1793 i 1795 doprowadzi\u0142y do znikni\u0119cia Polski z mapy Europy. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru unicestwionego pa\u0144stwa polskiego znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem Austrii, jako nowa prowincja monarchii, zwana Galicj\u0105 i Lodomeri\u0105. Jej ostateczne granice, po okresie wojen napoleo\u0144skich na ponad 100 lat okre\u015bli\u0142y ustalenia Kongresu Wiede\u0144skiego w 1815 r. W granicach tych mie\u015bci\u0142y si\u0119 w przybli\u017ceniu dzisiejsze wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskie i podkarpackie oraz przedwojenne wojew\u00f3dztwa lwowskie, stanis\u0142awowskie i tarnopolskie, stanowi\u0105ce aktualnie tzw. Zachodni\u0105 Ukrain\u0119. Obecnie \u201eGalicja\u201d jest poj\u0119ciem bardziej o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym, ni\u017c geograficznym.<\/p>\n

W \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odych Polak\u00f3w wiedza o pochodzeniu tak popularnej dzi\u015b nazwy \u201eGalicja\u201d jest niewielka. Nie ma ju\u017c prawie ludzi urodzonych tutaj przed 1918 r. i pami\u0119taj\u0105cych o politycznej przynale\u017cno\u015bci miejsca swojego  urodzenia.<\/p>\n

Geograficzne poj\u0119cie Galicji po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142o skazane na stopniowe zapomnienie. Podzia\u0142 tego terytorium po 1945 r. pomi\u0119dzy Polsk\u0119 Rzeczpospolit\u0105 Ludow\u0105 a Ukrai\u0144sk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0119 Radzieck\u0105 r\u00f3wnie\u017c nie sprzyja\u0142 dalszemu funkcjonowaniu jego historycznego nazewnictwa w j\u0119zykach oficjalnych. Przed 1975 r. w dawnych wojew\u00f3dztwach krakowskim i rzeszowskim nazwa \u201eGalicja\u201d utrzymywa\u0142a si\u0119 jednak w j\u0119zyku potocznym i w pami\u0119ci \u017cyj\u0105cego jeszcze w\u00f3wczas pokolenia, urodzonego na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Reminiscencje tej pami\u0119ci od\u017cy\u0142y po prze\u0142omowym roku 1989, tj. po upadku komunizmu. By\u0142a to bowiem pami\u0119\u0107 \u017cyczliwa, nie ska\u017cona tak\u0105 niech\u0119ci\u0105, czy wr\u0119cz wrogo\u015bci\u0105 do zaborc\u00f3w, jak to mia\u0142o miejsce w dawnym Kr\u00f3lestwie Kongresowym do carskiej Rosji, czy w Wielkopolsce i na Pomorzu do Niemiec Bismarcka. Rzecz paradoksalna, bo przecie\u017c niepodleg\u0142o\u015bciowe d\u0105\u017cenia Polak\u00f3w pod trzema zaborami, zmiany polityczno-geograficzne oraz up\u0142yw czasu i wej\u015bcie w \u017cycie nast\u0119pnych pokole\u0144, powinny sprzyja\u0107 wymazaniu poj\u0119cia \u201eGalicja\u201d z potocznego j\u0119zyka, podobnie jak sta\u0142o si\u0119 z poj\u0119ciem \u201eKongres\u00f3wka\u201d. Na po\u0142udniu Polski w wielu \u015brodowiskach pozosta\u0142o specyficzne poczucie regionalnej odr\u0119bno\u015bci. \u0179r\u00f3de\u0142 tych odczu\u0107 nale\u017cy szuka\u0107 w\u0142a\u015bnie w niegdysiejszej przynale\u017cno\u015bci do C.K. Monarchii Austro-W\u0119gierskiej.<\/p>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Galicja jako cz\u0119\u015b\u0107 C.K. monarchii Austro-W\u0119gier, ok. 1911 r.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\"\"<\/p>\n

God\u0142o Galicji<\/p>\n<\/div>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Zarys granic dawnej Galicji na tle fragmentu mapy wsp\u00f3\u0142czesnej Europy, 2007 r.<\/p>\n<\/div>\n

Zapewne niema\u0142e znaczenie odegra\u0142 wielonarodowo\u015bciowy charakter tego terytorium; najwa\u017cniejszy jest jednak historyczny fakt, i\u017c na prze\u0142omie XIX i XX wieku, w zwi\u0105zku z liberaln\u0105 polityk\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 Austro-W\u0119gier, przejawom polsko\u015bci w Galicji nie zagra\u017ca\u0142a polityka germanizacji, czy rusyfikacji, jak to mia\u0142o miejsce w pozosta\u0142ych zaborach. Liczne materialne \u015blady intensywnego rozwoju miast galicyjskich przypominaj\u0105 o d\u0142ugich latach panowania Franciszka J\u00f3zefa I Habsburga, zmar\u0142ego w 1916 r., cesarza Austrii od 1848 r. i \u201eapostolskiego kr\u00f3la W\u0119gier\u201d od 1867 r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n

God\u0142o Austro-W\u0119gier (do 1918 r.)<\/p>\n<\/div>\n

\n

\"\"<\/p>\n

Cesarz Franciszek J\u00f3zef I<\/p>\n<\/div>\n

Ostatnimi czasy od\u017cy\u0142 sentyment do \u201eNajja\u015bniejszego Pana\u201d, w mediach poj\u0119cie \u201eGalicja\u201d cytowane jest nader cz\u0119sto, a nawi\u0105zywanie do niego nale\u017cy do dobrego tonu. Okre\u015blenia \u201eGalicja\u201d, \u201egalicyjskie\u201d przywo\u0142uj\u0105 zazwyczaj pozytywne skojarzenia. Dla mieszka\u0144c\u00f3w ca\u0142ej po\u0142udniowej i po\u0142udniowo-wschodniej Polski s\u0105 synonimami swojsko\u015bci, blisko\u015bci. Moda na \u201egalicyjsko\u015b\u0107\u201d trwa na przek\u00f3r historycznym faktom i ich zr\u00f3\u017cnicowanym ocenom.<\/p>\n

Autor: Wojciech \u015aliwi\u0144ski<\/p>\n[\/read]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W roku 1795, w wyniku rozbioru dokonanego przez Rosj\u0119, Prusy i Imperium Habsburg\u00f3w, Polska na ponad 100 lat znikn\u0119\u0142a z mapy Europy. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru unicestwionej Rzeczypospolitej znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem cesarza Austrii jako nowa prowincja zwana Galicj\u0105. Jej granice niemal\u017ce dok\u0142adnie pokrywa\u0142y si\u0119 z dzisiejszymi  wojew\u00f3dztwami ma\u0142opolskim i podkarpackim. Obecnie poj\u0119cia Galicja u\u017cywa si\u0119 bardziej w kontek\u015bcie kulturowo-historycznym ni\u017c geograficznym. Warto przy tym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewn\u0105 osobliwo\u015b\u0107. Ot\u00f3\u017c zar\u00f3wno sama Galicja  jak i wszystko to, co rozumie si\u0119 jako galicyjsko\u015b\u0107 budz\u0105 u Ma\u0142opolan skojarzenia pozytywne, pomimo \u017ce wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z bolesnymi do\u015bwiadczeniami narodu polskiego. Wynika to prawdopodobnie z faktu, \u017ce w zaborze austriackim ludziom \u017cy\u0142o si\u0119 nieco lepiej ni\u017c w pozosta\u0142ych, a region w owym czasie nadrabia\u0142 zap\u00f3\u017anienia cywilizacyjne (kolej, wodoci\u0105gi, drogi). Dzi\u015b prawie ju\u017c nie ma ludzi urodzonych tutaj przed odzyskaniem niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 r. i pami\u0119taj\u0105cych czasy Habsburg\u00f3w. W \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odych Polak\u00f3w wiedza o pochodzeniu tak popularnej kiedy\u015b nazwy jak Galicja jest niewielka. Muzeum Ziemi S\u0105deckiej zrekonstruowa\u0142o galicyjsk\u0105 ma\u0142omiasteczkow\u0105 zabudow\u0119 z prze\u0142omu XIX i XX wieku. Pomys\u0142odawcy pragn\u0119li podarowa\u0107 przysz\u0142ym pokoleniom odzyskan\u0105 pami\u0119\u0107 oraz wskrzesi\u0107  atmosfer\u0119 i realia \u017cycia w cz\u0119\u015bci kraju, kt\u00f3rego de facto nie by\u0142o. [read more=”Czytaj wi\u0119cej” less=”Czytaj mniej”] Rozbiory, czyli stopniowa, polityczna aneksja ca\u0142ego obszaru I Rzeczypospolitej, jakiej dokona\u0142y Austria, Prusy i Rosja w latach 1772, 1793 i 1795 doprowadzi\u0142y do znikni\u0119cia Polski z mapy Europy. Cz\u0119\u015b\u0107 obszaru unicestwionego pa\u0144stwa polskiego znalaz\u0142a si\u0119 pod panowaniem Austrii, jako nowa prowincja monarchii, zwana Galicj\u0105 i Lodomeri\u0105. Jej ostateczne granice, po okresie wojen napoleo\u0144skich na ponad 100 lat okre\u015bli\u0142y ustalenia Kongresu Wiede\u0144skiego w 1815 r. W granicach tych mie\u015bci\u0142y si\u0119 w przybli\u017ceniu dzisiejsze wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskie i podkarpackie oraz przedwojenne wojew\u00f3dztwa lwowskie, stanis\u0142awowskie i tarnopolskie, stanowi\u0105ce aktualnie tzw. Zachodni\u0105 Ukrain\u0119. Obecnie \u201eGalicja\u201d jest poj\u0119ciem bardziej o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym, ni\u017c geograficznym. W \u015bwiadomo\u015bci m\u0142odych Polak\u00f3w wiedza o pochodzeniu tak popularnej dzi\u015b nazwy \u201eGalicja\u201d jest niewielka. Nie ma ju\u017c prawie ludzi urodzonych tutaj przed 1918 r. i pami\u0119taj\u0105cych o politycznej przynale\u017cno\u015bci miejsca swojego  urodzenia. Geograficzne poj\u0119cie Galicji po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142o skazane na stopniowe zapomnienie. Podzia\u0142 tego terytorium po 1945 r. pomi\u0119dzy Polsk\u0119 Rzeczpospolit\u0105 Ludow\u0105 a Ukrai\u0144sk\u0105 Socjalistyczn\u0105 Republik\u0119 Radzieck\u0105 r\u00f3wnie\u017c nie sprzyja\u0142 dalszemu funkcjonowaniu jego historycznego nazewnictwa w j\u0119zykach oficjalnych. Przed 1975 r. w dawnych wojew\u00f3dztwach krakowskim i rzeszowskim nazwa \u201eGalicja\u201d utrzymywa\u0142a si\u0119 jednak w j\u0119zyku potocznym i w pami\u0119ci \u017cyj\u0105cego jeszcze w\u00f3wczas pokolenia, urodzonego na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Reminiscencje tej pami\u0119ci od\u017cy\u0142y po prze\u0142omowym roku 1989, tj. po upadku komunizmu. By\u0142a to bowiem pami\u0119\u0107 \u017cyczliwa, nie ska\u017cona tak\u0105 niech\u0119ci\u0105, czy wr\u0119cz wrogo\u015bci\u0105 do zaborc\u00f3w, jak to mia\u0142o miejsce w dawnym Kr\u00f3lestwie Kongresowym do carskiej Rosji, czy w Wielkopolsce i na Pomorzu do Niemiec Bismarcka. Rzecz paradoksalna, bo przecie\u017c niepodleg\u0142o\u015bciowe d\u0105\u017cenia Polak\u00f3w pod trzema zaborami, zmiany polityczno-geograficzne oraz up\u0142yw czasu i wej\u015bcie w \u017cycie nast\u0119pnych pokole\u0144, powinny sprzyja\u0107 wymazaniu poj\u0119cia \u201eGalicja\u201d z potocznego j\u0119zyka, podobnie jak sta\u0142o si\u0119 z poj\u0119ciem \u201eKongres\u00f3wka\u201d. Na po\u0142udniu Polski w wielu \u015brodowiskach pozosta\u0142o specyficzne poczucie regionalnej odr\u0119bno\u015bci. \u0179r\u00f3de\u0142 tych odczu\u0107 nale\u017cy szuka\u0107 w\u0142a\u015bnie w niegdysiejszej przynale\u017cno\u015bci do C.K. Monarchii Austro-W\u0119gierskiej. Galicja jako cz\u0119\u015b\u0107 C.K. monarchii Austro-W\u0119gier, ok. 1911 r. God\u0142o Galicji Zarys granic dawnej Galicji na tle fragmentu mapy wsp\u00f3\u0142czesnej Europy, 2007 r. Zapewne niema\u0142e znaczenie odegra\u0142 wielonarodowo\u015bciowy charakter tego terytorium; najwa\u017cniejszy jest jednak historyczny fakt, i\u017c na prze\u0142omie XIX i XX wieku, w zwi\u0105zku z liberaln\u0105 polityk\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 Austro-W\u0119gier, przejawom polsko\u015bci w Galicji nie zagra\u017ca\u0142a polityka germanizacji, czy rusyfikacji, jak to mia\u0142o miejsce w pozosta\u0142ych zaborach. Liczne materialne \u015blady intensywnego rozwoju miast galicyjskich przypominaj\u0105 o d\u0142ugich latach panowania Franciszka J\u00f3zefa I Habsburga, zmar\u0142ego w 1916 r., cesarza Austrii od 1848 r. i \u201eapostolskiego kr\u00f3la W\u0119gier\u201d od 1867 r. God\u0142o Austro-W\u0119gier (do 1918 r.) Cesarz Franciszek J\u00f3zef I Ostatnimi czasy od\u017cy\u0142 sentyment do \u201eNajja\u015bniejszego Pana\u201d, w mediach poj\u0119cie \u201eGalicja\u201d cytowane jest nader cz\u0119sto, a nawi\u0105zywanie do niego nale\u017cy do dobrego tonu. Okre\u015blenia \u201eGalicja\u201d, \u201egalicyjskie\u201d przywo\u0142uj\u0105 zazwyczaj pozytywne skojarzenia. Dla mieszka\u0144c\u00f3w ca\u0142ej po\u0142udniowej i po\u0142udniowo-wschodniej Polski s\u0105 synonimami swojsko\u015bci, blisko\u015bci. Moda na \u201egalicyjsko\u015b\u0107\u201d trwa na przek\u00f3r historycznym faktom i ich zr\u00f3\u017cnicowanym ocenom. Autor: Wojciech \u015aliwi\u0144ski [\/read]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/232"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=232"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5457,"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/232\/revisions\/5457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.miasteczko-galicyjskie.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}